یاس کبود

حکمت ۷۸. شناخت جایگاه جبر و اختیار 

( اعتقادی )

و در جواب مردی شامی فرمود: ( مرد شامی پرسید : آیا رفتن ما به شام، به قضا و قدر الهی است؟ امام علیه السلام با کلمات طولانی پاسخ او را داد که برخی از آن را برگزیدیم؛)

وای بر تو! شاید قضاء لازم و قدر حتمی را گمان کرده ای؟ اگر چنین بود، پاداش و کیفر، بشارت و تهدید الهی، بیهوده بود! خداوند سبحان! بندگان خود را فرمان داد در حالی که اختیار دارند، و نهی فرمود تا بترسند، احکام آسانی را واجب کرد، و چیز دشواری را تکلیف نفرمود، و پاداش اعمال اندک را فراوان قرار داد، با نافرمانی بندگان مغلوب نخواهد شد، و با اکراه و اجبار اطاعت نمی شود، و پیامبران را به شوخی نفرستاد، و فرو فرستادن کتب آسمانی برای بندگان بیهوده نبود، و آسمان و زمین و آنچه را در میانشان است بی هدف نیافرید.

( نقد مکتب ولونتاریسم voluntarism ( مکتب  اصالت اراده و اختیار ) که هرگونه جبری را نفی می کند، زیرا در اسلام انسان با کمک خدا عمل می کند. )